چرا دندانها حساس میشوند؟ علت و درمان حساسیت دندان
حساسیت دندان یکی از مشکلات شایع دهان و دندان است که افراد زیادی آن را تجربه میکنند. اگر هنگام نوشیدن آب سرد، خوردن بستنی یا حتی مصرف نوشیدنیهای گرم احساس درد ناگهانی و کوتاهمدت در دندانهای خود دارید، احتمالا با مشکل حساسیت دندان مواجه شدهاید. شناخت علت حساس شدن دندان و درمان بهموقع آن میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند.
در این مقاله به بررسی کامل علتهای حساس شدن دندان، روشهای درمان و راهکارهای پیشگیری از این مشکل میپردازیم.
حساسیت دندان چیست؟
حساسیت دندان یا Dentinal Hypersensitivity حالتی است که در آن لایه محافظ مینای دندان یا بافت لثه دچار آسیب شده و قسمت داخلی دندان که حاوی اعصاب است، در معرض عوامل خارجی قرار میگیرد. در چنین شرایطی تماس با مواد سرد، گرم، شیرین یا اسیدی باعث ایجاد درد یا تیر کشیدن دندان میشود.
شدت حساسیت ممکن است از یک ناراحتی خفیف تا درد شدید متغیر باشد و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
علت حساس شدن دندان چیست؟
علت حساس شدن دندان میتواند عوامل مختلفی داشته باشد. تشخیص دقیق علت توسط دندانپزشک، مهمترین قدم برای انتخاب درمان مناسب است.
1. فرسایش مینای دندان
مینای دندان قویترین بافت بدن محسوب میشود، اما مصرف بیش از حد نوشیدنیهای اسیدی، نوشابه، مرکبات و برخی مواد غذایی میتواند به مرور زمان باعث تخریب این لایه محافظ شود.
وقتی مینای دندان نازک میشود، عاج دندان در معرض محرکهای مختلف قرار گرفته و حساسیت ایجاد میشود.
2. تحلیل لثه
با افزایش سن یا در اثر بیماریهای لثه، ممکن است لثه عقبنشینی کند و ریشه دندان نمایان شود. از آنجا که ریشه دندان فاقد مینای محافظ است، نسبت به سرما و گرما حساستر خواهد بود.
تحلیل لثه یکی از مهمترین دلایل بروز حساسیت دندان در بزرگسالان محسوب میشود.
3. پوسیدگی دندان
وجود پوسیدگی میتواند باعث نفوذ محرکها به لایههای داخلی دندان شود. بسیاری از افراد ابتدا با درد ناشی از حساسیت دندان متوجه وجود پوسیدگی میشوند.
به همین دلیل، نادیده گرفتن حساسیت دندان ممکن است به آسیبهای جدیتر منجر شود.
4. ترک یا شکستگی دندان
وجود ترکهای ریز در ساختار دندان میتواند مسیر ورود محرکها به اعصاب دندان را فراهم کند. در چنین شرایطی معمولا حساسیت هنگام جویدن یا نوشیدن مایعات سرد بیشتر احساس میشود.
5. جرمگیری و درمانهای دندانپزشکی
برخی افراد پس از جرمگیری یا درمانهای ترمیمی به طور موقت دچار حساسیت میشوند. این وضعیت معمولا طبیعی است و طی چند روز یا چند هفته برطرف خواهد شد.
6. سفید کردن دندانها
استفاده از مواد سفیدکننده میتواند باعث حساس شدن موقتی دندانها شود. افرادی که قصد انجام درمانهای زیبایی دارند، بهتر است این کار را زیر نظر دندانپزشک انجام دهند.
افرادی که قصد انجام بلیچینگ دندان را دارند، بهتر است پیش از شروع درمان، وضعیت حساسیت دندانهای خود را بررسی کنند تا از بروز ناراحتیهای احتمالی جلوگیری شود.
علائم حساسیت دندان
مهمترین نشانههای حساسیت دندان عبارتاند از:
- درد ناگهانی هنگام خوردن غذاهای سرد یا گرم
- تیر کشیدن دندان هنگام مصرف مواد شیرین
- احساس درد هنگام مسواک زدن
- ناراحتی هنگام تنفس هوای سرد
- درد کوتاهمدت و متناوب در یک یا چند دندان
چه افرادی بیشتر در معرض حساسیت دندان هستند؟
برخی افراد بیش از دیگران در معرض این مشکل قرار دارند:
- افراد بین 20 تا 50 سال
- کسانی که نوشیدنیهای اسیدی زیاد مصرف میکنند
- افرادی که دندان قروچه دارند
- افراد مبتلا به بیماریهای لثه
- کسانی که بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت نمیکنند
روشهای درمان حساسیت دندان
خوشبختانه امروزه روشهای متعددی برای درمان حساسیت دندان وجود دارد و انتخاب روش مناسب به علت حساس شدن دندان بستگی دارد.
استفاده از خمیر دندان مخصوص دندانهای حساس
خمیر دندانهای ضد حساسیت حاوی ترکیباتی هستند که انتقال پیامهای عصبی را کاهش میدهند و به مرور زمان باعث کاهش درد میشوند.
معمولا پس از چند هفته استفاده منظم، نتایج قابل توجهی مشاهده خواهد شد.
فلورایدتراپی
فلوراید باعث تقویت مینای دندان شده و حساسیت را کاهش میدهد. این روش توسط دندانپزشک انجام میشود و در بسیاری از بیماران موثر است.
ترمیم پوسیدگیها
اگر علت حساس شدن دندان ناشی از پوسیدگی باشد، درمان پوسیدگی و پر کردن دندان میتواند مشکل را برطرف کند.
پیوند لثه
در مواردی که تحلیل شدید لثه وجود دارد، پیوند لثه میتواند بخشهای نمایان شده ریشه را پوشش دهد و حساسیت را کاهش دهد.
درمان ریشه
در شرایطی که حساسیت بسیار شدید باشد و سایر روشها موثر واقع نشوند، درمان عصبکشی یا روت کانال میتواند گزینه مناسبی باشد.
درمانهای زیبایی و ارتباط آنها با حساسیت دندان
برخی درمانهای زیبایی در صورت انجام صحیح نه تنها مشکلی ایجاد نمیکنند، بلکه میتوانند سلامت و ظاهر دندانها را بهبود دهند.
کامپوزیت دندان در صورتی که توسط دندانپزشک متخصص انجام شود، میتواند باعث بهبود ظاهر دندانها شده و از بخشهای آسیبدیده محافظت کند.
در برخی موارد، لمینت دندان میتواند علاوه بر ایجاد لبخندی زیباتر، از سطح دندانها نیز محافظت کند.
در صورتی که دندان از دست رفته باشد، ایمپلنت دندان یکی از بهترین روشهای جایگزینی محسوب میشود که عملکرد و زیبایی دهان را بازمیگرداند.
چگونه از حساس شدن دندانها جلوگیری کنیم؟
برای پیشگیری از حساسیت دندان، رعایت نکات زیر اهمیت زیادی دارد:
- استفاده از مسواک نرم
- کاهش مصرف نوشیدنیهای اسیدی
- استفاده روزانه از نخ دندان
- مراجعه منظم به دندانپزشک
- درمان سریع پوسیدگیها
- کنترل دندان قروچه
- استفاده از خمیر دندان مخصوص دندانهای حساس
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر حساسیت دندان بیش از چند هفته ادامه پیدا کند یا شدت آن افزایش یابد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است. همچنین در صورت مشاهده علائمی مانند:
- درد شدید
- خونریزی لثه
- بوی بد دهان
- تورم لثه
- حساسیت مداوم
باید در سریعترین زمان ممکن تحت بررسی قرار بگیرید.
جمعبندی علت حساس شدن دندان
شناخت علت حساس شدن دندان نقش مهمی در انتخاب بهترین روش درمان دارد. فرسایش مینای دندان، تحلیل لثه، پوسیدگی، دندان قروچه و حتی برخی درمانهای زیبایی میتوانند باعث ایجاد این مشکل شوند. خوشبختانه با تشخیص به موقع و رعایت اصول بهداشت دهان و دندان، میتوان حساسیت دندان را کنترل و درمان کرد.
برای آشنایی بیشتر با ساختار و عملکرد ایمپلنتهای دندانی، میتوانید مقاله ایمپلنت دندان در ویکیپدیا را مطالعه کنید.
اگر حساسیت دندانهای شما به طور مداوم ادامه دارد، مراجعه به دندانپزشک بهترین راه برای جلوگیری از پیشرفت آسیب و حفظ سلامت دندانها خواهد بود.